3 en 4 februari 2021
Antwerpen, Wilrijk - Campus Drie Eiken
Het tiende ggz-congres: een feest waard!

werkwinkels

Donderdag 4 februari 2021
W15 Vaardigleven.be: een schatkist met oefeningen uit mindfulness, ACT, focussen en zelfcompassietraining
Annelies De Zaeytijd, psycholoog, psychotherapeut, vergelijkend cultuurwetenschapper en mindfulnesstrainer, psycholoog en grondlegger aardigleven.be, CGG Ahasverus, Asse
Björn Prins
In deze werkwinkel geven wij uitleg over de wetenschappelijk gefundeerde oefeningen uit de online schatkist: waaronder mindfulness methodieken, methodieken uit de Acceptance & Commitment Therapy, focussen en zelfcompassietraining.
Er wordt een rondleiding gegeven doorheen dit online leerplatform en de verschillende onderdelen: de zes modules, de drie leertrajecten (het mindfulness leertraject, het traject ‘Neem je leven in eigen handen’ en het emotieregulatietraject) en het Kompas psychische EHBO. We gaan hierbij expliciet in op het blended inzetten van de oefeningen tijdens een begeleidingstraject.
De deelnemers krijgen de kans om feedback te geven over de online oefeningen en het blended werken in de hulpverlening. Zij krijgen hierbij de kans om zowel sterktes als obstakels en noden bij de hulpverlener te bespreken.
Door oefeningen, rollenspellen, handvatten en nabespreking krijgen de deelnemers de kans om niet alleen de online tool te leren kennen, maar ook de meerwaarde binnen een begeleidingstraject te leren kennen.
Bronnen:
www.vaardigleven.be

W16 Familiebeleid in de GGZ: nieuwe ontwikkelingen
Kim Steeman, psychologe, coördinator Familieplatform Geestelijke Gezondheid, Antwerpen-Berchem
Het Familieplatform (www.familieplatform.be) is een samenwerkingsverband van familieorganisaties en zet zich in om in Vlaanderen de participatie van families en naastbetrokkenen van personen met een (geestelijk) gezondheidsprobleem op alle niveaus en op verschillende levensdomeinen te versterken
Tijdens deze uiteenzetting lichten we de stand van zaken van nieuwe ontwikkelingen (projecten, methodieken en good practices) binnen het Familieplatform GG en lidorganisaties toe: De familietevredenheidsbevraging, familievertrouwenspersoon in GGZ, kwaliteitsindicatoren familie/ KOPP, vernieuwde KOPP-brochures, welkomstbrochure voor familie, buddywerking, enz.
Het is een inspiratiemoment waar ook zorgorganisaties de mogelijkheid hebben om hun good practices te delen en te leren van elkaar.

 

W18 Gehechtheidsgebaseerde zorg in psychiatrische opname. Een feest waard?
Ilse Devacht, licenciaat klinische psychologie, onderzoeker en psycholoog-therapeut, Asster vzw, Sint-Truiden
Bram Lambrecht, orthopedagoog
Wanneer jongeren met diverse problematieken in een psychiatrische opname komen (of belanden), bestaat de opdracht voor het zorgteam niet enkel uit het behandelen van klachten, symptomen of psychiatrische stoornissen. Het zo goed mogelijk back on track krijgen van de socio-emotionele ontwikkeling van gekwetste en kwetsbare jongeren is een even nodige en boeiende uitdaging. Wij bouwden hiertoe een visie en begeleidingskader uit voor interdisciplinaire teams, gebaseerd op leertheoretische en gehechtheidstheoretische inzichten; Attachment Based Residential Care (ABRC).
In deze werkwinkel maken jullie kennis met de ABRC-aanpak. We gaan in op hoe leertheorie en gehechtheidstheorie samen extra opties kunnen bieden voor een interdisciplinair team in de uitdagingen van het residentieel werken. Concreet lichten we toe hoe we in ABRC komen tot een veilig relationeel leerklimaat op een afdeling, in een leefgroep. We staan stil bij hoe dit voor het team dat hiermee aan de slag gaat, een werkingsmiddel wordt dat ook op de samenwerking een positieve impact heeft. Onderzoek om de effectiviteit van de ABRC-aanpak na te gaan, is volop lopende. Onze evidentie is vooralsnog klinisch gebaseerd en vanuit belendende cijfers op te maken. Zo is er een forse daling in het inzetten van vrijheidsbeperkende maatregelen (separatie, fixatie).
In deze workshop spreken (en dus denken) we hier niet enkel over, we gaan ook doen. Doen om te ervaren en dus voelen wat een Iers spreekwoord treffend zegt: 'Drinking isn't about the drinking, it's about the thirst'.
Bronnen:
Devacht, Bosmans et al., (2019). Attachment-Based Family Therapy in an inatient unit for Young Adults. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 2019, 40, 330-343.
Diamond, Diamond & Levy, (2014). Attachment-Based Family Therapy for Depressed Adolescents. Washington, DC, American Psychological Association.

W19 Hulpverlening 2.0 - de integratie van klinische kennis met ervaringskennis. ‘Een hulpverlener met cliëntervaring heeft een spiegel voorgehouden en gereflecteerd over zijn plaats, functie en rol als hulpverlener.’
Luk Bevernage, psychiatrisch verpleegkundige, bestuurslid, Patiëntenvereniging 'UilenSpiegel'', Lovenjoel
Met het nieuwe decreet geestelijke gezondheid wil Vlaanderen de herstelvisie effectief invoeren (Vlaamse overheid, 2018) De herstelbeweging vormt een belangrijke drijfveer voor de inschakeling van ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg. Het paternalisme van voordien maakt plaats voor meer collaboratieve vormen van gezondheidszorg. Deze richten hun aandacht op de betrekking van zorggebruikers, actoren en andere relevante betrokkenen. Hoe kunnen we de vakgebieden van de zorgprofessionals laten kennismaken met ervaringsdeskundigheid?
Aan de hand van mijn cliëntervaring heb ik mijn positie en rol als hulpverlener doorgelicht. Ik leerde de klinische kennis naar waarde te schatten en ontdekte een nieuwe vorm van kennis, ervaringskennis. Ik bracht in beeld wat helpend en belemmerend was tijdens mijn herstelproces en deelde dit op in 10 aandachtsgebieden waar ik - alvast voor mezelf - als hulpverlener verbeterruimte zag: opleiding, kennis over de werking van herstelprocessen, positie als hulpverlener, zorg-werkomgeving, stigma in de hulpverlening, aanbod, de (betrokken) omgeving van de patiënt, belang van lotgenoten, kwartiermaken, nood aan reflectie en dialoog.
Hiermee bouwde ik aan een visie op kwaliteitsvolle zorg voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, om kwartier te maken voor herstelgerichte zorg.
Deze bijdrage is dan ook een uitnodiging om tijd te nemen voor reflectie over de klinische zorg die ggz-hulpverleners aanbieden. Om in dialoog te gaan over de betekenis van ervaringsdeskundigheid als vak en hoe deze aansluit bij andere vakgebieden in de ggz.
Het is tevens een pleidooi voor normalisatie, vermenselijking en professionalisering van de geestelijke gezondheidszorg.
‘Als je verwonderd kan kijken naar mensen ontdek je …. veerkracht!’

W20 Bewegen en bewogen worden? Psychomotorische therapie anno 2020
Philippe Minguet, master in de revalidatiewetenschappen, coordinator PMT/kiné, UPC KULeuven, Mechelen
Anno 2020 is de psychomotorische therapie sterk in beweging. Met onze werkwinkel willen we de deelnemers wegwijs maken in alle aspecten van psychomotorische therapie. Om goed te kunnen proeven van de waaier van het PMT-aanbod dompelen we de deelnemers onder in een bad van wetenschappelijke evidentie en de vertaling hiervan naar de praktijk. Gezien psychomotorische therapie deel uit maakt van de non-verbale therapie, stellen we de beleving en ervaring van psychomotorische therapie voorop. We hanteren dan ook graag het motto: ''Meten is weten, maar de doelen liggen in het voelen''.
Bronnen:
Michel P. & Skjaerven, L.H. (2017) Physiotherapy in Mental Health and Psychiatry : a scientific and clinical based approach. London, United Kingdom Elsevier Health Sciences

W21 Literatuur als therapeutisch medium: het leesatelier
Eli Noé, licentiaat psychologie en filosofie, psycholoog, P.C. Dr. Guislain, privé-praktijk, Gent
Mileen Janssens, licentiaat psychologie, psycholoog, privé-praktijk, vrijwilliger P.C. Dr. Guislain, Gent
In deze werkwinkel getuigen Mileen Janssens en Eli Noé over hun ervaringen met het leesatelier, dat ze sinds zes jaar organiseren op een afdeling voor psychosenzorg in het P.C. Dr. Guislain te Gent. Ze laten zich o.m. inspireren door de Shared Reading-methodiek en het gedachtengoed van de Institutionele Psychotherapie. Het opzet is eenvoudig: een literair kortverhaal (of een hoofdstuk uit een boek) wordt luidop voorgelezen, gevolgd door een gedicht. Op gezette tijden houdt de voorlezer halt, en nodigt de deelnemers uit indrukken, gevoelens, gedachten, … bij de tekst uit te wisselen. Het is daarbij niet nodig, en zelfs niet wenselijk, tot een consensus te komen; de verwoording van het persoonlijke en het delen ervan in de groep, zijn een doel op zich.
Samen lezen is een actief en creatief gebeuren, een vorm van geleide verbeelding, waarbij de tekst het de deelnemer mogelijk maakt zichzelf op een nieuwe manier te lezen. ‘Het werk van een schrijver is niets anders dan een soort optisch instrument dat hij de lezer aanbiedt om hem toe te laten op te merken wat hij, zonder het boek, misschien niet in zichzelf had gezien.’ (M. Proust).
In een eerste, theoretisch gedeelte van de werkwinkel gaan we in op de technische aspecten van het leesatelier, de mogelijke therapeutische effecten en de uitdagingen van het werk met kwetsbare doelgroepen. In het tweede deel gaan we al lezend aan de slag met de aanwezige deelnemers.

W22 Meer dan woorden - de bijdrage van interculturele bemiddeling in de ggz
Ann Trappers, doctor in de sociale en culturele antropologie, inhoudelijk coördinator, Foyer vzw, Sint-Jans-Molenbeek
De Dienst Interculturele bemiddeling van Foyer vzw is al 28 jaar actief in de Brusselse Welzijns- en Gezondheidssector. Ook binnen de geestelijke gezondheidszorg worden onze bemiddelaars vaak gevraagd. Enkele jaren geleden publiceerden we hierover de brochure ‘Achter elke taal schuilt een cultuur’.
De laatste jaren zien we het aantal anderstaligen in de gezondheidszorg sterk stijgen, mede door de instroom van vluchtelingen; daarom willen we in deze werkwinkel de draad van onze publicatie graag opnieuw oppikken en aanvullen met nieuwe inzichten. Praten over emotionele problemen lukt het best in de moedertaal, vandaar het grote belang van taalbijstand voor anderstalige patiënten/cliënten. Het gaat echter om meer dan taal alleen: gevoelens verwoorden, bijvoorbeeld, is niet in elke cultuur even vanzelfsprekend. In zulke gevallen speelt de intercultureel bemiddelaar ook een sleutelrol als ondersteuner.
Tijdens deze sessie zullen we enkele casussen bespreken, waarvan er één ook is uitgewerkt als rollenspel. We laten zowel de meerwaarde van interculturele bemiddeling in de ggz aan bod komen, als de mogelijke valkuilen. Vervolgens gaan we in gesprek met de deelnemers en nodigen we hen ook uit eigen praktijkervaringen te delen. Ons panel bestaat uit Hamida Chikhi, coördinatrice van de Dienst ICB van Foyer vzw, twee intercultureel bemiddelaars, en ten slotte Redouane Ben Driss, psycholoog en psychotherapeut en verantwoordelijk voor intervisie binnen het bemiddelaarsteam van Foyer vzw.

W23 Gezinsgeheimen: een exploratie van het proces van selectieve openheid in de gezinstherapeutische sessie
Eva Deslypere, psycholoog en postgraduaat relatie- gezins- en systeemtherapie, psycholoog, relatie- en gezinstherapeut, Kortenberg
Het omgaan met geheimen in de therapiekamer vormt voor veel gezinstherapeuten een uitdaging. Niet alleen worden ze geconfronteerd met spanningen in het gezin rond openheid en stilte, maar de aanwezigheid van een geheim bemoeilijkt een open en eerlijke relatie met alle gezinsleden. Onderzoek toont aan dat therapeuten verschillende strategieën gebruiken om met deze spanningen om te gaan (Deslypere & Rober, 2018). Een van de strategieën is het creëren van een ruimte om te spreken over wat niet gezegd kan worden. Deze strategie is gericht op het onthullen van het geheim en stemt overeen met de traditionele kijk op geheimen waar openheid het doel is. Recent ontstond een nieuwe kijk op geheimen waar de focus niet ligt op het onthullen van het geheim maar op het proces van selectieve openheid. Door het exploreren van de stiltes, de aarzelingen en de goede redenen van de geheimhouding creëert de therapeut ruimte om te overwegen om het geheim geleidelijk en selectief bespreekbaar te maken.
Bronnen:
Deslypere, E. & Rober, P. (2018). The pervasiveness of family secrecy in family therapy practice: An explorative focus group study of therapists’ experiences. Family Process, x, 1-14. doi: 10.1111/famp.12409

W24 Jongeren [over] [als] [in] de geestelijke gezondheidszorg van de toekomst
Roel Reubens, licentiaat sociale en culturele antropologie, stafmedewerker, Cachet vzw, Anderlecht
Klara Smout, master criminologische wetenschappen, GG Jeugnet Vlaams-Brabant YUNECO, begeleider ESPERTO, Leuven
Nathalie De Neve, master vergelijkende cultuurwetenschappen, bachelor Psychologie, projectmedewerker Ervaringsdelen - Overkop Gent
Jongeren delen hun filmpjes / podcasts / songs / verhalen over de geestelijke gezondheidszorg van de toekomst. Wat zijn onze 'keep-change-add-remove' prioriteiten? De filmpjes worden aangevuld met duiding en ervaringen. Deelnemers gaan actief in op wat aan bod komt. Ze worden daarbij aangemoedigd en ondersteund om hun antwoorden te geven via de media en taal die wij ook spreken. We hopen dat de vorm, inhoud en relatie in deze workshop een ver-ander-ende, inspirerende en verbindende uitwerking hebben op de deelnemers.

W25 Play Move Dance: The story of your body
Stephan Marchant, master na master, creatief-procesbegeleider, dans- en bewegingstherapeut, VZW Move2Create, Kessel-Lo
Deze werkwinkel brengt dans- en bewegingstherapie vanuit het perspectief van kracht, groei & verbinding. Bij dans- en bewegingstherapie staan het doen en ervaren via het lichaam centraal. De focus wordt gelegd op de persoonlijke ervaring van mensen en hun innerlijke dansproces.
In deze sessie ontdek je door middel van speelse bewegingsopdrachten hoe je lichaam beweegt, welk verhaal je lichaam tot leven brengt en hoe je samen met anderen kan creëren. Doorheen de sessie proef je van eenvoudige creatieve opdrachten waardoor je meer energie, vreugde & flow in je lichaam ervaart. De activerende sessie stelt je in staat om jezelf (opnieuw) te verbinden met je lichamelijke wijsheid, speelsheid & levendigheid en contact te leggen met anderen op jouw authentieke manier.
De sessie is een weergave van de werkwijze van Move2Create. Move2Create is een creatieve praktijk van menselijke groei en verbinding waar volwassenen zichzelf & de ander ontdekken via dans en beweging. In alle initiatieven staat het creatieve proces van deelnemers centraal. Het doorlopen van een creatief proces helpt mensen een wezenlijke relatie te leggen met zichzelf, anderen en de wereld. In heel het proces zit veel constructieve en activerende kracht verborgen. Het dansen, bewegen, spelen, experimenteren en creëren genereert positieve emoties als plezier, inspiratie, hoop en trots. Zo dragen creatieve processen bij tot positieve gezondheid. In dit concept wordt gezondheid omschreven als “het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven”.
Bronnen:
Marchant, S. (2019). Het CECP-model: een leidraad voor creatieprocessen in de danstherapeutische praktijk. Uit 'Danstherapie: Verkenningen van het werkveld'. Den Haag, Acco Uitgeverij.
Huber, M. & Timmers, M. (2018). Positieve gezondheid in perspectief. Verkregen van https://iph.nl/wp-content/uploads/2018/09/iph-positieve-gezondheid-in-perspectief-.pdf.

W26 Luisteren naar mensen die een psychose doormaken
Marjan Vertommen, licentiaat psychologie, stafmedewerker Tele-onthaal Antwerpen
Eva Van Houdt, master klinische psychologie, stafmedewerker Tele-Onthaal Antwerpen
De confrontatie met iemand met psychotische ervaringen kan erg overweldigend, verwarrend en soms ook beangstigend zijn.
Voor de persoon die de psychose doormaakt, is de verbinding met jou echter een kans om weer contact te leggen met de hem omgevende werkelijkheid, met zichzelf en met anderen. Daarom is je eerste taak als hulpverlener - en als medemens - om te luisteren. En zo een ‘contact facilitator’ te zijn.
Deze workshop focust op deze uitdaging: luisteren naar psychotische ervaringen en empathisch zijn met de persoon die ze meemaakt.
We laten ons enerzijds inspireren op het LEAP-model van Xavier Amador. Daarbij verdiepen we vooral de eerste stappen: Luisteren zonder oordelen, en Empathie. Het model biedt steun bij de uitdaging van het inleven in de psychotische ervaring.
En anderzijds baseren we ons op het concept ‘psychologisch contact’, als voorwaarde voor een therapeutische relatie, zoals door dr. Garry Prouty werd geformuleerd in zijn Pre-Therapie. Contactreflecties zijn een beproefde en empirisch onderzochte methode om contact te maken.
Beide modellen zijn niet alleen nuttig voor psychotherapie, maar kunnen ook worden toegepast in het dagelijks leven, in en buiten psychiatrische ziekenhuizen.
Ook bij Tele-Onthaal, waar mensen anoniem bellen, hebben beide methodes voor positieve ervaringen gezorgd.
In deze workshop wordt de theorie kort geschetst en geïllustreerd met praktijkervaringen bij Tele-Onthaal. Daarnaast is er ruimte voor het inoefenen van vaardigheden.
We hopen dat hiermee bij de deelnemers het vertrouwen groeit om open te staan voor wat er op hen afkomt in confrontatie met mensen in een psychose.
Bronnen:
Amador, X. (2012). Ik ben niet ziek. Ik heb geen hulp nodig. New York, VIDA Press.
Prouty, G., Van Werde, D. & Pörtner, M. (2001). Cliëntgericht werken met ernstig contactgestoorde mensen. Maarssen, Elsevier Gezondheidszorg.

 

W27 Try-a-Walk (werkwinkel gaat buiten door)
Lieve Sebreghts, professionele coach, master TriA wandelcoach, NLP coach. LiSe coaching, wandel- en natuurcoach, Westmalle, Zorggroep Multiversum: IBW De Link Mortsel, Westmalle
De natuur als gids in zorg en zelfzorg. De helende en weldoende effecten van de natuur krijgen steeds meer aandacht. Wetenschappelijke onderzoeken bevestigen wat al jaren ervaren wordt: hoe op een verrassend eenvoudige manier naar buiten gaan en contact met de natuur nieuwe mogelijkheden opent. Lichaam en geest worden in beweging gebracht, je komt dichter bij jezelf, er ontstaat nieuwe ruimte …
Voor deze werkwinkel gaan we effectief naar buiten om te ervaren wat begeleiden in en met de natuur kan toevoegen aan de diversiteit in het aanbod van de geestelijke gezondheidszorg enerzijds, maar tegelijkertijd ook aan de eigen zelfzorg. De werkwinkel is een samenwerking met Zorggroep Multiversum campus IBW De Link.
Bronnen:
Reijngoud, C. (2016). Aandacht, Acceptatie en Actie, expertboek Nederland
Van den berg, A. natuur voor mensen, natuurpsychologisch onderzoek, http://www.agnesvandenberg.nl/