2 - 5 februari 2021
Het tiende ggz-congres:
een feest waard!

werkwinkels

Donderdag 4 februari 2021
11u00 - 12u30

W10 Gehechtheidsgebaseerde zorg in psychiatrische opname. Een feest waard? | PDF
Ilse Devacht, onderzoeker en psycholoog-therapeut, Asster vzw, Sint-Truiden
Bram Lambrecht, orthopedagoog

 
Wanneer jongeren met diverse problematieken in een psychiatrische opname komen (of belanden), bestaat de opdracht voor het zorgteam niet enkel uit het behandelen van klachten, symptomen of psychiatrische stoornissen. Het zo goed mogelijk back on track krijgen van de socio-emotionele ontwikkeling van gekwetste en kwetsbare jongeren is een even nodige en boeiende uitdaging. Wij bouwden hiertoe een visie en begeleidingskader uit voor interdisciplinaire teams, gebaseerd op leertheoretische en gehechtheidstheoretische inzichten; Attachment Based Residential Care (ABRC).
In deze werkwinkel maken jullie kennis met de ABRC-aanpak. We gaan in op hoe leertheorie en gehechtheidstheorie samen extra opties kunnen bieden voor een interdisciplinair team in de uitdagingen van het residentieel werken. Concreet lichten we toe hoe we in ABRC komen tot een veilig relationeel leerklimaat op een afdeling, in een leefgroep. We staan stil bij hoe dit voor het team dat hiermee aan de slag gaat, een werkingsmiddel wordt dat ook op de samenwerking een positieve impact heeft. Onderzoek om de effectiviteit van de ABRC-aanpak na te gaan, is volop lopende. Onze evidentie is vooralsnog klinisch gebaseerd en vanuit belendende cijfers op te maken. Zo is er een forse daling in het inzetten van vrijheidsbeperkende maatregelen (separatie, fixatie).
In deze workshop spreken (en dus denken) we hier niet enkel over, we gaan ook doen. Doen om te ervaren en dus voelen wat een Iers spreekwoord treffend zegt: 'Drinking isn't about the drinking, it's about the thirst'.
Bronnen:
Devacht, Bosmans et al., (2019). Attachment-Based Family Therapy in an inatient unit for Young Adults. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 2019, 40, 330-343.
Diamond, Diamond & Levy, (2014). Attachment-Based Family Therapy for Depressed Adolescents. Washington, DC, American Psychological Association

11u00 - 12u30
W11 De spiegel van de literatuur - Samen Lezen is Leren Leven
Silvie Moors, artistiek directeur, DE DAGEN, Antwerpen

 

Alainde Botton zei het al, wie leest, leert meer over het leven. Je leert aan de hand van het mislukken van anderen hoe je in jouw falen niet alleen staat. Lezen spiegelt je leven. DE DAGEN werkt al bijna 10 jaar samen met diverse afdelingen in de psychiatrie, therapeutische centra en leidde psychologen en psychiaters op tot leesbegeleiders. Daaruit groeide het netwerk Samen Lezen @ Psychiatrie, een samenwerking tussen DE DAGEN en PC Bethanië Zoersel, psychotherapeutisch centrum ELIM Kapellen, Ziekenhuisschool Antwerpen, ZNA Stuivenberg Antwerpen, LOGO Antwerpen en PAD Sint-Maarten-ziekenhuis Mechelen
In deze workshop vertellen we graag over wat literatuur in een psychiatrische setting kan betekenen en al heeft betekend. Welke teksten beroeren en waarom. En hoe we samen lezen. Een workshop waarin we luisteren naar begeleiders,ervaringsdeskundigen én zelf aan de slag gaan.
Bronnen:
Interview met dr. Winny Ang in KNACKhttps://www.knack.be/nieuws/gezondheid/waarom-de-wereldliteratuur-brood-en-balsem-is-voor-de-ziel/
Reportage in De Standaard over Samen Lezen met DE DAGEN in ELIM https://www.standaard.be/cnt/dmf20160714_02384786

 

11u00 - 12u30

W12  Open Dialogue: verbindend spreken met psychose | PDF

Dag Van Wetter, medewerker, Steunpunt Geestelijke Gezondheid, Gent

 

Open Dialogue is een krachtige methodiek die ontwikkeld werd door de Finse psycholoog en psychotherapeut Jaakko Seikkula en zijn collega’s, gebaseerd op 30 jaar voortdurend praktijkonderzoek en met sterke navolging in andere Europese regio's.
Open Dialogue is op de eerste plaats een doelgericht systeem van psychiatrische zorg en behandeling, waarbij zo snel mogelijk verbinding en samenspraak met álle betrokkenen wordt georganiseerd, brede gesprekken waarin open naar de verschillende ervaringen en perspectieven wordt geluisterd. Op die manier kan ook samen naar mogelijke doelen, krachten, hulpbronnen en andere oplossingen worden gezocht – en kan tijd en toekomst worden gewonnen.
In de verschillende regio’s waar Open Dialogue al in de praktijk werd ontwikkeld, richtte men zich aanvankelijk vooral op mensen met een psychotische kwetsbaarheid, samen met hun naastbetrokkenen en ruimere netwerk. Deze aanpak wordt daar intussen ook vertaald naar andere ggz-problemen: steeds vanaf de crisis – zonder aarzeling of uitstel – en met oog op een verdere flexibele, duurzame ondersteuning.
In deze workshop wordt getuigd over de huidige praktijkervaringen en verdieping rond Open Dialogue vanuit het Zorgcircuit Psychose Noord-West-Vlaanderen. Deze bijzondere Open Dialogue aanpak verloopt volgens een aantal cruciale kernprincipes, die de betrokken hulpverleners ook zelf willen leren in de vingers krijgen, vertaald naar de eigen regionale context en samenwerking.
Referenties:
Jaakko Seikkula & Tom Erik Arnkil (2006). Dialogical Meetings in Social Networks. Karnac, London
Deborah Schollaert (2017). Open Dialogue - We moeten hulpverlening bij psychose niet enkel als een ggz-probleem zien. Zorgwijzer 65 (2017), 14-15

 

14u00 - 15u30
W13 Familiebeleid in de ggz: nieuwe ontwikkelingen
Kim Steeman, psychologe, coördinator Familieplatform Geestelijke Gezondheid, Antwerpen-Berchem

 

Het Familieplatform (www.familieplatform.be) is een samenwerkingsverband van familieorganisaties en zet zich in om in Vlaanderen de participatie van families en naastbetrokkenen van personen met een (geestelijk) gezondheidsprobleem op alle niveaus en op verschillende levensdomeinen te versterken
Tijdens deze uiteenzetting lichten we de stand van zaken van nieuwe ontwikkelingen (projecten, methodieken en good practices) binnen het Familieplatform GG en lidorganisaties toe: De familietevredenheidsbevraging, familievertrouwenspersoon in GGZ, kwaliteitsindicatoren familie/ KOPP, vernieuwde KOPP-brochures, welkomstbrochure voor familie, buddywerking, enz.
Het is een inspiratiemoment waar ook zorgorganisaties de mogelijkheid hebben om hun good practices te delen en te leren van elkaar.

 

14u00 - 15u30
W14 Bewegen en bewogen worden? Psychomotorische therapie anno 2020

Philippe Minguet, coordinator PMT/kiné, UPC KULeuven, Mechelen

 

Anno 2020 is de psychomotorische therapie sterk in beweging. Met onze werkwinkel willen we de deelnemers wegwijs maken in alle aspecten van psychomotorische therapie. Om goed te kunnen proeven van de waaier van het PMT-aanbod dompelen we de deelnemers onder in een bad van wetenschappelijke evidentie en de vertaling hiervan naar de praktijk. Gezien psychomotorische therapie deel uit maakt van de non-verbale therapie, stellen we de beleving en ervaring van psychomotorische therapie voorop. We hanteren dan ook graag het motto: ''Meten is weten, maar de doelen liggen in het voelen''.
Bronnen:
Michel P. & Skjaerven, L.H. (2017). Physiotherapy in Mental Health and Psychiatry : a scientific and clinical based approach. London, United Kingdom Elsevier Health Sciences

14u00 - 15u30

W15 Literatuur als therapeutisch medium: het leesatelier
Eli Noé, psycholoog, P.C. Dr. Guislain, privé-praktijk, Gent
Mileen Janssens, psycholoog, privé-praktijk, vrijwilliger P.C. Dr. Guislain, Gent

 

In deze werkwinkel getuigen Mileen Janssens en Eli Noé over hun ervaringen met het leesatelier, dat ze sinds zes jaar organiseren op een afdeling voor psychosenzorg in het P.C. Dr. Guislain te Gent. Ze laten zich o.m. inspireren door de Shared Reading-methodiek en het gedachtengoed van de Institutionele Psychotherapie. Het opzet is eenvoudig: een literair kortverhaal (of een hoofdstuk uit een boek) wordt luidop voorgelezen, gevolgd door een gedicht. Op gezette tijden houdt de voorlezer halt, en nodigt de deelnemers uit indrukken, gevoelens, gedachten, … bij de tekst uit te wisselen. Het is daarbij niet nodig, en zelfs niet wenselijk, tot een consensus te komen; de verwoording van het persoonlijke en het delen ervan in de groep, zijn een doel op zich.
Samen lezen is een actief en creatief gebeuren, een vorm van geleide verbeelding, waarbij de tekst het de deelnemer mogelijk maakt zichzelf op een nieuwe manier te lezen. ‘Het werk van een schrijver is niets anders dan een soort optisch instrument dat hij de lezer aanbiedt om hem toe te laten op te merken wat hij, zonder het boek, misschien niet in zichzelf had gezien.’ (M. Proust).
In een eerste, theoretisch gedeelte van de werkwinkel gaan we in op de technische aspecten van het leesatelier, de mogelijke therapeutische effecten en de uitdagingen van het werk met kwetsbare doelgroepen. In het tweede deel gaan we al lezend aan de slag met de aanwezige deelnemers.

14u00 - 15u30
W16 Meer dan woorden - de bijdrage van interculturele bemiddeling in de ggz

Hamida Chikhi, coördinatrice Foyer vzw, Interculturele Bemiddeling
Chris Noorduin, systeemtherapeut van het vluchtelingenteam CGG Vlaams Brabant Oost

 

De Dienst Interculturele bemiddeling van Foyer vzw is al 28 jaar actief in de Brusselse Welzijns- en Gezondheidssector. Ook binnen de geestelijke gezondheidszorg worden onze bemiddelaars vaak gevraagd. Enkele jaren geleden publiceerden we hierover de brochure ‘Achter elke taal schuilt een cultuur’.
De laatste jaren zien we het aantal anderstaligen in de gezondheidszorg sterk stijgen, mede door de instroom van vluchtelingen; daarom willen we in deze werkwinkel de draad van onze publicatie graag opnieuw oppikken en aanvullen met nieuwe inzichten. Praten over emotionele problemen lukt het best in de moedertaal, vandaar het grote belang van taalbijstand voor anderstalige patiënten/cliënten. Het gaat echter om meer dan taal alleen: gevoelens verwoorden, bijvoorbeeld, is niet in elke cultuur even vanzelfsprekend. In zulke gevallen speelt de intercultureel bemiddelaar ook een sleutelrol als ondersteuner.
Tijdens deze sessie zullen we enkele casussen bespreken, waarvan er één ook is uitgewerkt als rollenspel. We laten zowel de meerwaarde van interculturele bemiddeling in de ggz aan bod komen, als de mogelijke valkuilen. Vervolgens gaan we in gesprek met de deelnemers en nodigen we hen ook uit eigen praktijkervaringen te delen. Ons panel bestaat uit Hamida Chikhi, coördinatrice van de Dienst ICB van Foyer vzw, twee intercultureel bemiddelaars, en ten slotte Redouane Ben Driss, psycholoog en psychotherapeut en verantwoordelijk voor intervisie binnen het bemiddelaarsteam van Foyer vzw.

16u30 - 18u00
W17 Jongeren [over] [als] [in] de geestelijke gezondheidszorg van de toekomst

Roel Reubens, stafmedewerker, Cachet vzw, Anderlecht
Klara Smout, GG Jeugdnet Vlaams-Brabant YUNECO, begeleider ESPERTO, Leuven
Nathalie De Neve, projectmedewerker Ervaringsdelen - Overkop Gent

 

Jongeren delen hun filmpjes / podcasts / songs / verhalen over de geestelijke gezondheidszorg van de toekomst. Wat zijn onze 'keep-change-add-remove' prioriteiten? De filmpjes worden aangevuld met duiding en ervaringen. Deelnemers gaan actief in op wat aan bod komt. Ze worden daarbij aangemoedigd en ondersteund om hun antwoorden te geven via de media en taal die wij ook spreken. We hopen dat de vorm, inhoud en relatie in deze workshop een ver-ander-ende, inspirerende en verbindende uitwerking hebben op de deelnemers.

16u30 - 18u00
W18 Luisteren naar mensen die een psychose doormaken | PDF

Marjan Vertommen, stafmedewerker Tele-onthaal Antwerpen
Eva Van Houdt, stafmedewerker Tele-Onthaal Antwerpen

 

De confrontatie met iemand met psychotische ervaringen kan erg overweldigend, verwarrend en soms ook beangstigend zijn.
Voor de persoon die de psychose doormaakt, is de verbinding met jou echter een kans om weer contact te leggen met de hem omgevende werkelijkheid, met zichzelf en met anderen. Daarom is je eerste taak als hulpverlener - en als medemens - om te luisteren. En zo een ‘contact facilitator’ te zijn.
Deze workshop focust op deze uitdaging: luisteren naar psychotische ervaringen en empathisch zijn met de persoon die ze meemaakt.
We laten ons enerzijds inspireren op het LEAP-model van Xavier Amador. Daarbij verdiepen we vooral de eerste stappen: Luisteren zonder oordelen, en Empathie. Het model biedt steun bij de uitdaging van het inleven in de psychotische ervaring.
En anderzijds baseren we ons op het concept ‘psychologisch contact’, als voorwaarde voor een therapeutische relatie, zoals door dr. Garry Prouty werd geformuleerd in zijn Pre-Therapie. Contactreflecties zijn een beproefde en empirisch onderzochte methode om contact te maken.
Beide modellen zijn niet alleen nuttig voor psychotherapie, maar kunnen ook worden toegepast in het dagelijks leven, in en buiten psychiatrische ziekenhuizen.
Ook bij Tele-Onthaal, waar mensen anoniem bellen, hebben beide methodes voor positieve ervaringen gezorgd.
In deze workshop wordt de theorie kort geschetst en geïllustreerd met praktijkervaringen bij Tele-Onthaal. Daarnaast is er ruimte voor het inoefenen van vaardigheden.
We hopen dat hiermee bij de deelnemers het vertrouwen groeit om open te staan voor wat er op hen afkomt in confrontatie met mensen in een psychose.
Bronnen:
Amador, X. (2012). Ik ben niet ziek. Ik heb geen hulp nodig. New York, VIDA Press.
Prouty, G., Van Werde, D. & Pörtner, M. (2001). Cliëntgericht werken met ernstig contactgestoorde mensen. Maarssen, Elsevier Gezondheidszorg